banner
Line
Languages:                                
English / engels    
Dutch / nederlands

Line
Gardensafari Search


[Alle foto's hier zijn thumbnails. Klik op een thumbnail om de foto's in groter formaat te tonen.]

Bladhaantjes (Chrysomelidae)

Sommige kevers zijn heel erg schadelijk in de landbouw. Berucht is de op aardappel levende coloradokever. Maar ook de aspergeteelt wordt geplaagd door een mooie, maar zeer schadelijke kever: de blauwe aspergekever. De soort behoort tot de bladhaantjes, een groep kevers die geluid kunnen maken en die veel op blad leven. Veel soorten bladhaantjes zijn schadelijk, of sterk ontsierend en vaak in de tuin te vinden. De meeste bladhaantjes zijn klein. In de Benelux komen niet minder dan een kleine 300 soorten voor!

Een mooie, maar schadelijke kever: de blauwe aspergekever of aspergehaan (Crioceris asparagi).

Al net zo mooi en al net zo hinderlijk is het leliehaantje, ook wel leliekever genoemd, linksonder. Dit felrode kevertje en zijn larven hebben het vooral op lelies en Fritillaria-soorten voorzien. Ze kunnen deze planten zelfs zodanig toetakelen dat deze uiteindelijk de geest geven. De bestrijding ervan kan bij weinig planten in de tuin het best gebeuren door de kevers eenvoudig weg te vangen; ze zijn er opvallend genoeg voor. Een minder schadelijk bladhaantje en heel algemeen in tuinen is het elzenhaantje rechtsonder. Het volwassen diertje vind je bijna overal, de larve meestal alleen op elzen.

Links: het zeer beruchte leliehaantje (Lilioceris lilii). Rechts het in tuinen meestal weinig schadelijke elzenhaantje (Agelastica alni).

Het mooie bladhaantje hieronder is erg berucht in de landbouw. Met name de larven zijn heel erg schadelijk op granen. Deze van oorsprong Europese soort is thans over de gehele wereld terug te vinden op tarwe, haver enz. Hoewel pas in 1962 per ongeluk ingevoerd in Amerika komt hij nu in de meeste staten voor en is overal schadelijk. Ook hier zijn er een paar moeilijk uit elkaar te houden soorten. Het is bijna zeker dat het hier gaat om Oulema melanopus, vroeger ook wel Lema melanopus genoemd, maar verwisseling met de sterk gelijkende Oulema duftschmidi is niet helemaal uitgesloten.

Links: Een grote schadepost in de landbouw overal ter wereld is deze Oulema melanopus. Rechts: Donacia simplex, een kever waar ik weinig informatie over heb.

Het rozemarijngoudhaantje (Chrysolina americana), een kever ter grootte van een lieveheersbeestje is zeer opvallend door metallic groene kleur en de sierlijke paarse strepen op zijn lichaam. In het zonlicht valt hij extra op doordat de strepen in alle kleuren van de regenboog oplichten. De latijnse naam is misleidend want Chrysolina americana is een veelvoorkomende soort in Zuid Europa. Sinds omstreeks 1995 is het kevertje zeer snel gaan oprukken naar de rest van Europa. Tegenwoordig is het een algemeen voorkomende soort hier en is soms zelfs een ware plaag in de kruidentuinen. Het rozemarijngoudhaantje dankt zijn naam aan het feit dat hij diverse kruiden zoals rozemarijn, lavendel en thijm eet.

De prachtige kleuren van het Rozemarijngoudhaantje (Chrysolina americana).

Maar het meest gehate bladhaantje is wel de coloradokever hieronder. Het diertje, waarvan zowel de larven als de volwassen kevers bladeters zijn, kon in een paar weken tijd een aardappelveld geheel kaal vreten. Dat komt omdat de levenscyclus akelig kort is. Al drie weken nadat het ei is gelegd zijn alle fasen doorlopen en kruipen er weer nieuwe volwassen kevers uit hun pop. En elk vrouwtje kan wel 500 eieren leggen! Toch was het ooit een behoorlijk zeldzaam beestje. Het leefde in een beperkt gebied aan de Colorado-rivier, waar het leefde op een paar al even zeldzame nachtschade-achtigen. Voor keverliefhebbers was het een hele kunst er eentje te pakken te krijgen. En toen kwam de aardappel, ook een nachtschade-achtige. De colorado-kever zag daar wel brood (of beter gezegd: blad) in en schakelde over. Maar omdat zijn oorspronkelijke voedselplanten tamelijk zeldzaam waren en er nu hele velden vol stonden met eetbaar groen, werd het diertje al snel zo algemeen, dat het aardappelvelden totaal kon verwoesten. In het midden van de 19e eeuw dook het diertje op in Europa en was daar al even vraatzuchtig als in Amerika. Er werden heel wat insecticiden uitgevonden om het beestje te bestrijden, maar deze hielpen maar even, omdat het diertje heel snel immuun werd voor het vergift. De beste definitie van wat dit beestje is, luidt als volgt: "de coloradokever is een kever die nog steeds boos op ons is, omdat we zijn aardappels opeten". De kever ziet er trouwens eerder uit als een groot uitgevallen lieveheersbeestje dan als een bladkever. Dit exemplaar dook plotseling op in onze tuin in de zomer van 2004.

De coloradokever (Leptinotarsa decemlineata) kent bijna iedereen, maar slechts weinigen hebben hem gezien.

De soort hieronder is wel heel opmerkelijk: hij kan zich helemaal onder zijn chitinepantser terugtrekken en het lijkt wel of hij over een extra pantser beschikt. Hij behoort tot de zogenaamde schildpadkevers, een groep bladhaantjes die beschikken over een ruim schild, waar ze zich als een schildpad onder kunnen terugtrekken. In de Benelux leven meer dan 30, moeilijk van elkaar te onderscheiden soorten. Dankzij Boris Büche weten we nu dat het hier gaat om Cassida vittata.

Een schildpadkever (hier de soort Cassida vittata) kan zich helemaal onder zijn pantser terugtrekken.

Mag je de schildpadkever al een raar ding vinden, wat dacht je dan van de aardvlo hieronder? Aardvlooien hebben met vlooien helemaal niets te maken. Het zijn heel erg kleine kevertjes, de meeste zijn 2 tot 4 mm lang, die heel goed kunnen springen. Voor kevers is dat heel gek, geen wonder dus dat men vroeger eerder aan vlooien dan aan kevers dacht. Sommige soorten zijn schadelijk, omdat ze heel kleine gaatjes in blaad knagen, of juist het hele blad opeten, op de nerven na. Toch is de schade meestal niet erg groot, omdat de diertjes zelden in enorme aantallen optreden. Op de foto hieronder een bruine soort. Gelet op die kleur, de antennes, die elf segmenten hebben, en de vorm heeft Frank Koehler van de beroemde Duitse keversite http://www.koleopterologie.de het geslacht kunnen benoemen: het diertje is een Longitarsus sp. De exacte soort is aan de hand van deze twee foto's niet te achterhalen.

Slechts 3 mm lang is deze aardvlo uit het geslacht Longitarsus.

Hieronder een klein, metalig glimmend zwart ding. Hij lijkt sprekend op al die andere, kleine en zwartglimmende moeilijk te determineren soorten, maar deze keer weten we zijn naam: het is Haltica oleracea, die ook bekend staat als Altica oleracea. Dit weten we niet door naar het beest zelf te kijken, maar door te letten op de voedselplant. Dat is in dit geval de teunisbloem in onze tuin. Altica oleracea is de enige soort waarvan teunisbloem bekend staat als voedselplant (met dank aan Rob Westerduijn voor die informatie). De kever verschijnt in april, bijna onmiddellijk nadat de plant begonnen is zich te ontwikkelen. De kever vreet gaatjes in de blaadjes, die er wat gelig en armetierig door gaan uitzien. Later, begin mei, groeit de plant zo hard dat de vreetschade door de kevertjes wat minder lijkt te worden. Toch zit hij ook dan nog steeds onder de beestjes. Als de bloei eenmaal begonnen is valt de aantasting nauwelijks nog op. Bestrijding van deze kever in teunisbloem lijkt dan ook niet nodig. Overigens is deze soort op veel planten te vinden, waaronder op aardbeien, waar de schade voor de teler natuurlijk veel groter is, omdat aangetaste planten minder fruit produceren.

Deze zeer kleine bladhaan zit graag op onze teunisbloemen en tast ze in het voorjaar behoorlijk aan: Haltica oleracea, ook Altica oleracea genoemd.

De larfjes van de kleine bladhaantjes zijn meestal onopvallend, hoewel de roze coloradokeverlarve bepaald wel opvalt. Het larfje van Altica oleracea is ook bepaald onopvallend: bruin en zich maar langzaam bewegend. Ook hij vreet, net als de volwassen dieren, aan de blaadjes van, in onze tuin, de teunisbloemen. En laten we maar eerlijk zijn: een schoonheid is het bepaald niet.

Het blijft een raadsel hoe uit zo'n lelijk larfje toch een zo aardig kevertje kan komen. Ook hier gaat het om Altica oleracea.

Gardensafari Moths and Butterflies app for iPhone Gardensafari app
'Moths and Butterflies'
for iOS8 is available at the app store.



Line
Gardensafari Search

Line
        © Copyright 1998-2017 www.gardensafari.net (Hania Berdys)