banner
Line
Languages:                                
English / engels    
Dutch / nederlands
Gardensafari Search


[Alle foto's hier zijn thumbnails. Klik op een thumbnail om de foto's in groter formaat te tonen.]

Boktorren (Cerambycidae)

Alleen al in de Benelux leven wel zo'n 100 soorten boktorren. De meeste zijn snel als zodanig te herkennen: een tamelijk lang lichaam, meestal fraai gekleurd en met heel lange voelsprieten. Een paar soorten kunnen heel erg schadelijk zijn: de larven van de Huisboktor bijvoorbeeld leven een paar jaar in dood hout en kunnen enorme balken geheel leeg vreten. De larven blijven de gehele tijd onder het houtoppervlak en zijn daarom lastig te ontdekken. De meeste soorten leven in rottend hout, riet- of andere plantenstengels en doen in het geheel geen kwaad. De soort linksonder bijvoorbeeld leeft als larve in de stengels van verschillende grotere distelsoorten. Sommige vliegen doen net of ze gevaarlijk zijn, zodat vijanden ze met rust zullen laten. Er zijn kevers die dat ook doen, zoals de Kleine Wespenbok rechtsonder. Hij ziet er helemaal uit als een gevaarlijke wesp. Als je goed kijkt, zie je echter dat er geen zichtbare vleugels zijn en wel dekschilden. En dat betekent dan weer dat het geen wesp, maar een kever is. Steken kan'ie dus ook helemaal niet, hij gebruikt alleen de kleuren van een wesp om vijanden in de war te brengen.

Links de Distelboktor (Agapanthia villosoviridescens) en rechts de Kleine Wespenbok (Clytus arietis) die net doet alsof hij een wesp is smiley

Bij de meeste kevers zien de mannetjes en de vrouwtjes er zo'n beetje hetzelfde uit. De verschillen zijn soms wel duidelijk, zoals bij de Neushoornkever en het Vliegend Hert. Maar ook bij de soort hieronder, die je veel vaker in de tuin kunt aantreffen, zijn er grote verschillen. Het mannetje links is slank, gelig bruin met een zwart halsschild en een lengte van 10 tot 17 mm. Het vrouwtje, rechtsonder, is groter en plomper en bereikt een lengte van soms wel 20 mm. Zij is roodbruin en ook haar halsschild heeft die kleur. Het lijken wel twee verschillende soorten! Overigens worden de oude wetenschappelijke namen Leptura rubra en Stictoleptura rubra ook nog vaak gebruikt.

Corymbia rubra Corymbia rubra

Links het mannetje en rechts het vrouwtje van de Rode Smalbok (Corymbia rubra).

Duidelijk kleiner is de Gevlekte Smalbok linksonder. Hij haalt zelden een lengte van meer dan 16 mm. Hij is geel met zwarte vlekken of banden. Die zijn overigens buitengewoon variabel. Bijna geheel gele exemplaren komen voor, net zoals bijna geheel zwarte. Het is een algemeen voorkomende soort, hoewel veel plaatselijker dan de Rode Smalbok. Ook hij zit graag in de tuin op bloemen, maar is minder kieskeurig dan de Rode Smalbok die het liefst op schermbloemen zit. De larven ontwikkelen zich in oude houtstompen, meestal van loofhout, maar ook wel eens in sparren. Stond lange tijd bekend onder de wetenschappelijke naam Strangalia maculata. Ook Stenurella melanura, rechtsonder, zat ooit in het genus Strangalia. Net als de rode smalbok zit er verschil tussen het mannetje en het wijfje. Het mannetje heeft geelbruine dekschilden die aan de randen en achteraan zwart zijn. Het vrouwtje heeft roodbruine dekschilden die ook aan de randen en achteraan verdonkerd zijn, maar minder dan bij de mannetjes. Beide geslachten zitten graag op zonnige plekken op bloemen. De larven leven in vermolmde, vaak wat vochtige, op de grond liggende stammen en dikke takken.

Stenurella melanura

De Gevlekte Smalbok (Leptura maculata), rechts, is een nogal plaatselijke soort, maar kan daar waar hij woont in grote aantallen voorkomen. Stenurella melanura, rechts, is een wat zeldzamere soort.

De boktor hieronder is duidelijk veel kleiner. Bovendien zijn er weinig kevers die zo 'taps' toelopen. Het is dan ook meteen duidelijk waar de naam vandaan komt. Bovendien vallen de knobbelachtige dijen (aan de voorpoten zijn de knobbels zwart, aan de achterpoten rood) ook meteen op, zodat deze soort bijna met geen andere verward kan worden.

foto van boktor Smalvleugelige Bok (Stenopterus rufus) foto van boktor Smalvleugelige Bok (Stenopterus rufus)

De wat rood-bruine Smalvleugelige Bok (Stenopterus rufus) valt op een witte bloem meteen op.

De Veranderlijke Boktor (Phymatodes testaceus) lijkt erg veel op het Geel Soldaatje Cantharis livida. Belangrijk kenmerk om op te letten is de lengte van de antennes, bij Phymatodes testaceus zijn ze langer dan bij het soldaatje. In Nederland is Phymatodes testaceus ook bekend als Brandhoutbok of Kleurenboktor of Veranderlijke huisbok of Veranderlijke timmerhoutboktor.

foto van veranderlijke boktor (Phymatodes testaceus) foto van veranderlijke boktor (Phymatodes testaceus)

De 'veranderlijke boktor' (Phymatodes testaceus).

Eén van de merkwaardigste boktorren is misschien wel de Kleine Kortschildbok hieronder. Ook hij is voorzien van dijen die in grote bobbels eindigen, maar hij heeft ook nog eens zeer kleine schildjes. Op elk schildje staat een witte schuine dwarsstreep, maar verder zijn ze ongetekend. Het achterlijf steeks een heel eind onder die schildjes uit. De vleugels, die wel de normale lengte hebben, bedekken het verder naakte achterlijf volledig. Hij lijkt wel wat op de kortschildkevers, maar die hebben heel korte antennes, terwijl de kortschildboktor juist lange antennen heeft. Op het eerste gezicht lijkt hij ook wel wat op een sluipwesp, maar die hebben de bekende wespentaille en uiteraard geen schildjes. Hij lijkt zelfs wel wat op oorwormen, die ook van die korte schildjes hebben, maar hij heeft langere antennes en vouwt zijn vleugels in rust niet op onder het schildje, iets wat de oorwormen wel doen! Bovendien heeft hij niet de typische oorwurmtangen achter aan zijn lijf. De larve leeft in oude coniferen. De Kleine Kortschildboktor is in de Benelux zeker geen algemene soort, dus zal hij in veel tuinen niet te vinden zijn.

foto van boktor Kleine Kortschildbok foto van boktor Kleine Kortschildbok

Dit zeer wonderlijke portret is de Kleine Kortschildbok (Molorchus minor).

Veel boktorren zijn redelijk groot en vallen daarom goed op, maar er zijn ook veel kleinere soorten, zoals de prachtige Tetrops praeustus hieronder. De Duitsers noemen hem de pruimenboktor, omdat de larven veel in takjes van pruimenbomen leven, hoewel ze ook in de takken van andere bomen en struiken voorkomen, zoals rozen. Veel mensen zullen hem echter over het hoofd zien, omdat de lengte slechts 3 tot 6 mm beloopt. De larven ontwikkelen zich meestal in 1 jaar tot kever, maar het kan ook wel eens 2 jaar duren. Opvallend is het feit dat het dier buitengewoon harig is. Borstschild en dekschildpunten ogen meestal gewoon zwart, maar als het directe zonlicht er van boven op valt, dan zie je een prachtige staalblauwe weerkaatsing. Het is in geheel Europa een heel veel voorkomende soort. Overigens bestaat er een andere, sterk gelijkende soort, maar die is erg zeldzaam. De wetenschappelijke naam is een fraai voorbeeld van biologen die niets snappen van grammatica: lange tijd werd het diertje Tetrops praeusta genoemd, totdat bleek dat Tetrops een mannelijk woord is en het woord erna dus de uitgang -us moest krijgen en daarom heet het beestje nu: Tetrops praeustus.

foto van boktor foto van boktor

Een zeer kleine boktor, die onder de juiste lichtomstandigheden heel erg mooi blijkt te zijn: Tetrops praeustus.

Hieronder nog een kleine soort, die echter meteen als boktor herkenbaar is. Het is een donkere, weinig kleurrijke, noch erg getekende soort, die een lengte bereikt van 3 tot 7 mm. Vaak kan hij van andere gelijkende soorten worden onderscheiden aan de geringde antennes. De larven leven slechts één jaar onder de bast of schil van meestal door schimmels aangetaste, rottende takken van loofbomen, zoals Prunus-soorten, eiken en wilgen, of struiken, zoals bessenstruiken, berberis en klimop. De volwassen dieren vinden we vaak op bloemen, vooral schermbloemen, en bramenbloesem. Dit is een zeer gewone soort in Europa, inclusief Scandinavië, Rusland en Klein-Azië.

foto van boktor Grammoptera ruficornis foto van boktor Grammoptera ruficornis

Deze kleine, donkere en nagenoeg ongetekende boktor heet Grammoptera ruficornis.

Gardensafari Moths and Butterflies app for iPhone Gardensafari app
'Moths and Butterflies'
for iOS8 is available at the app store.



Line
Gardensafari Search

Line
        © Copyright 1998-2017 www.gardensafari.net (Hania Berdys)